Logo Brabantse Delta
 

Anno 1843: Statistiek Tableau, Polder nº. 99-102

Afwatering via de Roode Vaart (Kraauwelsgors op de Mark)
Info Jan van den Noort 010-4366014
Statistiek Tableau nº. 99-102

Bronnen:
Grote Historische Atlas van Nederland 1:50.000, deel 4: Zuid-Nederland 1838-1857 (Groningen 1990
A. de Geus en E.C.B. van Rappard, Statistiek Tableau der Polders in Noord-Braband ('s-Hertogenbosch 1843)

99. Huige- of Johanna Corneliapolder
in gemeente Zevenbergen (29,5409 bunder)
• Zomerpeil: -0,25 • Tijd van bedijking: Onbekend
• Middelen van uitwatering: Een steenen sluis aan de westzijde even beneden het sas aan het Lamgatsveer, wijd 0.62, voorzien van eene drijfdeur.
• Waarop uitwaterende: Op het kanaal van Zevenbergen en vervolgens op het Hollandschdiep.
• Soort van grond: Kleigrond
• Bestuur: Een der Gerfden.
• Aanmerkingen: Onder de hiernevens opgegevene grootte is begrepen het Domeinpoldertje Johanna Cornelia genaamd, hetwelk in het Huigepoldertje deszelfs water overstort; – beide dragen gelijkelijk met de overige op het kanaal van Zevenbergen uitwaterende Polders, naar rato hunner grootte, in de kosten van dit kanaal, haven en sassen.
In vroegere tijden was het Huigepoldertje door eene dwarskade in tween gescheiden; het oostelijke of bovendeel werd Mariapoldertje geheeten, en beiden hadden hunne uitwatering in den oude Polder van Zevenbergen.
terug naar de kaart anno 1995

100. Hazeldonk
in gemeente Terheiden (26,71 bunder)
• Zomerpeil: -0,30 • Tijd van bedijking: Onbekend
• Middelen van uitwatering: Een steenen sluisje in den dijk van den ouden Polder van Zevenbergen, wijd 0.66, voorzien van eene schuif
• Waarop uitwaterende: In den ouden Polder van Zevenbergen, om met het water van dezen in het kanaal van Zevenbergen te worden opgemalen, om vervolgens op het Hollandschdiep te loozen.
• Soort van grond: Zware klei
• Bestuur: Het Domein
• Aanmerkingen: In vroegere tijden waterde dit Poldertje, hetwelk geheel aan het Domein behoort, op de rivier de Mark uit, door twee nog in de buitenkade bestaande sluisjes, welke, ten gevolge der verlamming van de rivier, buiten gebruik zijn geraakt, als wanneer de uitwatering is verlegd gelijk die thans bestaat en hier nevens beschreven is.
Voor de vergunning om het overtollige water in den oude Polder van Zevenbergen te mogen storten, werd vroeger jaarlijks eene som van f 25 - bij wijze van recognitie, in de kas van dien Polder gestort. – Na verstrijk van den eersten termijn dezer overeenkomst (1831) is deze concessie jaarlijks vernieuwd, en betaald men thans daarvoor f40 - 's jaars.
terug naar de kaart anno 1995

101. Kraauwelsgors, Hokkenberg en Hazeldonk, bekend onder den algemeenen naam van Kraauwelsgors
in gemeente Terheiden (226,9382 bunder)
• Zomerpeil: -0,25 • Maalpeil: 0,72 • Tijd van bedijking: Onbekend
• Middelen van uitwatering: Eene steenen sluis in de Markdijk op den boezem van den watermolen, wijd 1.45 en voorzien van eene drijfdeur en schuif.
• Waarop uitwaterende: Op de rivier de Mark.
• Soort van grond: Kleigrond en op sommige punten daaronder veen, alsmede eenige zandgronden
• Bestuur: Dijkgraaf (1) Gezworen (2) Penningmeester (1)
• Aanmerkingen: De schotbare grootte van dezen Polder beloopt 222 Bunders, 87 Roeden, 85 Ellen.
In de kosten der herdigting der rivier de Mark en Dintel, (zie n. 45) is deze Polder aangeslagen op f0 - 92 1/2 per gemet (0 B. 42 R. 58 Ell.) 's jaars, gedurende 15 jaren.
Ten gevolge der verlamming van de rivier de Mark, heeft men in 1791 reeds moeten overgaan tot het bouwen van den thans bestaanden watermolen, welke 24 Ellen vlugt heeft en waarvan het scheprad voorzien is met schoepen van 35 Duimen breedte. Vr 1791 bestond hier reeds een houten watermolen.
Het gedeelte van dezen Polder genaamd Hazeldonk, of ook wel de Gorzen, en waarin twee houten sluisjes gelegen in den Markdijk, ieder wijd 0.61, voorzien van eene schuif en strekkende tot inwatering, is ofschoon begrepen in den Polder Kraauwelsgors, afzonderlijk en later ingedijkt, ligt langs de rivier de Mark, boven den watermolen ten zuiden van Kraauwelsgors, en watert met dezen gemeenschappelijk uit; – zijnde hierdoor onderscheiden van Hazeldonk (n. 100) hier boven gemeld. – Aan de oostzijde van dezen Polder, langs de rivier de Mark, ligt nog een klein bekaad Poldertje, stootende aan de oostzijde tegen het Nieuwe Veerpoldertje, en groot 3 Bunders, 75 Roeden, 10 Ellen.
Dit Poldertje mede in Kraauwelsgors uitwaterende, door een steenen sluisje in den dijk van dien Polder, wijd 0.43 en voorzien van eene schuif, draagt diensvolgens, in reden van deszelfs grootte, in de polderlasten van Kraauwelsgors.
terug naar de kaart anno 1995

102. Oude Polder van Zevenbergen
in gemeente Zevenbergen (1523,4418 bunder met de dijken)
• Zomerpeil: Voor het zuidelijke gedeelte -1,00 en voor het noordelijke -0,70 • Maalpeil: Voor de molen van het zuidelijk deel 0,30 en voor dien van het noordlijk deel 0,35 • Tijd van bedijking: 1533
• Middelen van uitwatering: Twee steenen sluizen in den dijk langs het Zevenbergsche kanaal; eene voor de ontlasting van den boezem van het zuidelijk deel gelegen beneden Zevenbergen, wijd 1,82, voorzien van eene drijfdeur en schuif, en eene voor het noordelijk deel, gelegen boven Zevenbergen, wijd 1.78 en voorzien als boven.
• Waarop uitwaterende: Door middel van nevensgemelde watermolens op het kanaal van Zevenbergen, en verder op het Hollandschdiep.
• Soort van grond: Goede klei
• Bestuur: Dijkgraaf (1) Gezworen (2) Penningmeester (1)
• Aanmerkingen: De schotbare grootte van dezen Polder beloopt buiten het bij n. 100 gemelde Hazeldonk, 1357 Bunders, 53 Roeden, 95 Ellen.
Ten gevolge der verlamming van het kanaal van Zevenbergen, werd men in 1717 bedacht op het stellen van watermolens in dezen Polder; echter is men eerst in 1741 overgegaan tot het bouwen van den ouden of linkschen watermolen in het zuidelijk deel des Polder; terwijl de watermolen in het noordelijk gedeelte later en wel in 1752 is gezet. De eerste dezer molens heeft 29 Ellen en de laatste 28 el 25 vlugt, terwijl de schoepen der schepraden respectievelijk 0.46 en 0.42 breed zijn.
Volgens Tirion, tegenwoordige staat van Holland, 7de deel, bladz. 215 en verder, behoorde Zevenbergen voormaals onder het land van Strijen, en was aan hetzelve gehecht, doch zoude door den vloed van 1421 daarvan gescheiden zijn.
Het in dezen Polder gelegen Vlek of Dorp Zevenbergen, was in vroeger tijd bewald en met een slot versterkt, doch werd tusschen 1424 en 1437 ontmanteld. – Het slot moet, volgens de kaart van den Landmeter De Smet d. anno 1688, aan de zuidzijde van Zevenbergen hebben gestaan; later heeft men aan de noordkant de zoogenaamde Lobbekestoren gekend.
terug naar de kaart anno 1995

terug naar de kaart anno 1843